Αρχική Special Topics Τσερνόμπιλ: 35 χρόνια μετά το πυρηνικό δυστύχημα

Τσερνόμπιλ: 35 χρόνια μετά το πυρηνικό δυστύχημα

0
REUTERS/Gleb Garanich
Παιδικά κρεβάτια σε νηπιαγωγείο της πόλης Pripyat στην Ουκρανία. 12 Απριλίου 2021 REUTERS/Gleb Garanich

Τα δύο τραγικότερα γεγονότα των τελευταίων 35 χρόνων ήταν το πυρηνικό δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ και αυτό που ζούμε σήμερα, δηλαδή η πανδημία του κορονοϊού.

Στο πρώτο εκλύθηκε ραδιενέργεια που αντιστοιχούσε σε περισσότερες από διακόσιες ατομικές βόμβες τύπου Χιροσίμα και Ναγκασάκι και εκτέθηκαν σε ραδιενέργεια περισσότεροι από 400 εκατ. κατοίκων της Ευρώπης, ενώ με τη πανδημία του Κορονοϊού έχουμε μέχρι σήμερα, παγκοσμίως 3.646.110 κρούσματα και 237.465 νεκρούς.

Όπως εξηγεί ο καθηγητής, Νίκος Κατσαρός, μεταξύ άλλων ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Πυρηνικών Επιστημόνων και στις δύο περιπτώσεις:

  • Τα αίτια ήταν ανθρωπογενή. Στην πρώτη ανθρώπινο λάθος, στην δεύτερη η αλόγιστη καταστροφή των δασών και του φυσικού περιβάλλοντος. 
  • Ο εχθρός ήταν αόρατος στην πρώτη η ραδιενέργεια στην δεύτερη ο κορονοϊός
  • Ο εχθρός δεν έκανε διάκριση, κράτους, έθνους, χρώματος, ιδεολογίας, ηπείρου ή θρησκείας.
  • Ο εχθρός θα παραμείνει μαζί μας, ίσως σε ηπιότερη μορφή, αλλά για πάρα πολλά χρόνια.
  • Ο εχθρός δεν ήταν άνθρωπος, όπως συνέβη με τους δύο προηγούμενους παγκόσμιους πολέμους, αλλά  το  στοιχείο της φύσης.
  • Ο εχθρός μας είχε προειδοποιήσει, αλλά εμείς τον αγνοήσαμε και τον υποβαθμίσαμε.

Ξημερώματα της 26ης Απριλίου 1986

Ειδικότερα, στην περίπτωση του Τσερνόμπιλ, ήταν ξημερώματα της 26ης Απριλίου 1986, όταν οι εργαζόμενοι στην τέταρτη μονάδα του πυρηνικού σταθμού, στο Τσερνόμπιλ της Ουκρανίας, άρχισαν τις προγραμματισμένες εργασίες για ένα πείραμα, που σκοπό είχε να ελέγξει τα συστήματα ασφαλείας, αλλά οδήγησε στο μεγαλύτερο πυρηνικό ατύχημα όλων των εποχών.

Στη 01:23 το πρωί, η αλυσιδωτή αντίδραση στον τέταρτο αντιδραστήρα βγήκε εκτός ελέγχου, κανένα από τα δεκατρία συστήματα ασφαλείας δεν λειτούργησε και οι διαδοχικές εκρήξεις, τίναξαν στον αέρα το ατσάλινο κάλυμμα του αντιδραστήρα, βάρους χιλίων τόνων.

Τεράστιες ποσότητες ραδιενεργού υλικού σκορπίστηκε στον αέρα και μεταφέρθηκε στις γύρω περιοχές με ταχείς ρυθμούς.

REUTERS/Gleb Garanich
REUTERS/Gleb Garanich

Επί δέκα ημέρες, τα φλεγόμενα πυρηνικά καύσιμα απελευθέρωναν στην ατμόσφαιρα εκατομμύρια ραδιενεργά στοιχεία, σε ποσότητα που αντιστοιχεί σε 200 πυρηνικές βόμβες σαν αυτή της Χιροσίμας και του Ναγκασάκι.

Ραδιενεργός σκόνη απλώθηκε πάνω από όλη την Ευρώπη και μέχρι το Βόρειο Πόλο. Χρειάστηκαν 7.000 τόνοι μετάλλου και 400.000 κυβικά μέτρα σιδηροπαγούς σκυροδέματος, προκειμένου να θαφτούν οι εκατοντάδες τόνοι πυρηνικών καυσίμων και ραδιενεργών συντριμμιών μέσα σε μια σαρκοφάγο.

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου 400 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη  εκτέθηκαν στη ραδιενέργεια, άλλες 400 χιλιάδες άνθρωποι εγκατέλειψαν τις εστίες τους από την περιοχή του Τσερνόμπιλ και άλλα περίπου 6 εκατομμύρια εξακολουθούν να ζουν σε μολυσμένες με ραδιενέργεια περιοχές.

Το μοιραίο εργοστάσιο του Τσερνόμπιλ έκλεισε οριστικά το Δεκέμβριο του 2000, ύστερα από διεθνείς πιέσεις που δέχθηκε η κυβέρνηση της Ουκρανίας και υπό το φόβο νέων πιθανών εκρήξεων στους πεπαλαιωμένους αντιδραστήρες του.

Chernobyl Exclusion Zone: Ο τουριστικός προορισμός

REUTERS/Gleb Garanich
REUTERS/Gleb Garanich

Μέσα στο μοιραίο αντιδραστήρα Νο 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας του Τσερνόμπιλ ξεναγήθηκε ομάδα δημοσιογράφων, σχεδόν 35 χρόνια μετά το πυρηνικό ατύχημα.

Η ξενάγησή τους έγινε στα πλαίσια της παρουσίασης νέου τουριστικού οδηγού για τη ζώνη αποκλεισμού του Τσερνόμπιλ (Chernobyl Exclusion Zone).

Από τις 2 Σεπτεμβρίου 2020 οι τουρίστες μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για να τους χορηγηθεί άδεια, ώστε να επισκεφτούν την κατεστραμμένη αίθουσα ελέγχου, η οποία ακόμα εκπέμπει ακτινοβολία.

Ο κατεστραμμένος χώρος ελέγχου καλύπτεται με μια συγκολλητική ουσία που δεν επιτρέπει τη δημιουργία σκόνης.

Επίσης, τα ερείπια εξακολουθούν να εκπέμπουν 40.000 φορές υψηλότερα επίπεδα ακτινοβολίας από το φυσικό περιβάλλον, όπως ανέφερε ο υπεύθυνος της εγκατάστασης.

Τουρίστες πετούν πάνω από την πόλη “φάντασμα”

aeriall reuters
Εναέρια λήψη από την τουριστική πτήση δείχνει από ψηλά τον πυρηνικό σταθμό του Chernobyl 3 Απριλίου REUTERS/Gleb Garanich

Ένα τουριστικό αεροπορικό ταξίδι σύμφωνα με το Reuters, δίνει την ευκαιρία στους επιβάτες να πετάξουν πάνω από την πόλη φάντασμα του Pripryat, στην οποία διέμεναν κάποτε οι εργαζόμενοι στον πυρηνικό σταθμό. Τώρα μένει μόνο η τεράστια καταδικασμένη τσιμεντένια κατασκευή που καλύπτει τον αντιδραστήρα που εξερράγη στις 26 Απριλίου 1986.

Η πτήση εκτελείται από την Ukraine International Airlines. Ενώ, η Ουκρανία προωθεί γενικότερα τον τουρισμό στην περιοχή και μάλιστα έχει ζητήσει να συμπεριληφθεί στα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco.

H περιοχή είχε ακόμη περισσότερους επισκέπτες, μετά και από την επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά Chernobyl του HBO.

To 2o μεγαλύτερο πυρηνικό δυστύχημα αποτελεί αιτία έριδος σήμερα

ΦουκουσίμαΌπως αντιπαραβάλει ο κ. Κατσαρός, το δεύτερο μεγαλύτερο πυρηνικό δυστύχημα συνέβη δέκα χρόνια πριν, τον Μάρτιο του 2011 στην Φουκουσίμα στην Ιαπωνία. Η χώρα διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένη πυρηνική τεχνολογία.

Ήταν 11 Μαρτίου του 2011 όταν συνέβη μία από τις χειρότερες πυρηνικές καταστροφές. Ένας πολύ ισχυρός σεισμός 9 Ρίχτερ και στη συνέχεια ένα τρομερό τσουνάμι προκάλεσαν διακοπή ρεύματος στο πυρηνικό εργοστάσιο Νταΐτσι της Φουκοσίμα.

Όμως, χωρίς ρεύμα οι πυρηνικοί σταθμοί υπερθερμαίνονται, κι έτσι οι μονάδες 1, 2 και 3 εξερράγησαν την επόμενη μέρα, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες ραδιενεργού υλικού στην ατμόσφαιρα. Τι συμβαίνει τώρα, 10 χρόνια μετά και κατά πόσο έχει “συνέλθει” η κοινωνία και το περιβάλλον από την καταστροφή;

Χιλιάδες άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί

Η κήρυξη κατάστασης εκτάκτου ανάγκης δεν έχει αρθεί, ενώ οι κάτοικοι βρίσκονται ακόμη σε κέντρα φιλοξενίας ή άλλες τοποθεσίες.

Παρά τα σχόλια του πρώην πρωθυπουργού της Ιαπωνίας Shinzo Abe ότι “η κατάσταση στη Φουκουσίμα είναι υπό έλεγχο”, η πραγματικότητα δείχνει ότι μολυσμένο νερό εξακολουθεί να διαρρέει σε ανύποπτο χρόνο προς τη θάλασσα και ο παροπλισμός του εργοστασίου δεν προχωρά όπως είχε προγραμματιστεί.

Νέα hotspots ραδιενέργειας δημιουργούνται συνεχώς, σύμφωνα με έρευνα της Greenpeace. Ακόμα και τώρα, περισσότεροι από 36.000 άνθρωποι δεν επιτρέπεται να επιστρέψουν στην περιοχή. Αυτός ο αριθμός δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως άτομα τα οποία μετά την εκκένωση δεν κατέληξαν σε καταλύματα της κυβέρνησης.

Μετά τον πρόσφατο σεισμό 7,1 Ρίχτερ ανοιχτά της Φουκουσίμα, η βασική ανησυχία των ειδικών ήταν η πρόκληση τσουνάμι που ίσως οδηγούσε σε επόμενο ατύχημα. Ευτυχώς πολύ νωρίς αποκλείστηκε η πιθανότητα, όμως είναι ενδεικτικό του συνεχούς φόβου που βιώνουν τόσα χρόνια μετά.

Εννέα μήνες μετά την κατάρρευση του τριπλού αντιδραστήρα στο πυρηνικό εργοστάσιο της Fukushima Daiichi τον Μάρτιο 2011, η Tokyo Electric Power Company (TEPCO) ανακοίνωσε ότι ο παροπλισμός θα ολοκληρωθεί εντός 30-40 ετών.

Πρακτικά δηλαδή, στους πληττόμενους κατοίκους δόθηκε μια αόριστη καταληκτική ημερομηνία αποκατάστασης μεταξύ 2041 και 2051.

Την τελευταία δεκαετία, η πολυπλοκότητα της διαδικασίας και η κλίμακα της τεχνολογικής πρόκλησης στο Fukushima Daiichi έγιναν σταδιακά πιο ξεκάθαρα.

Η μάχη του “μολυσμένου” νερού

fukushima Ωστόσο, το επίσημο χρονικό πλαίσιο για τον οδικό χάρτη της TEPCO για παροπλισμό παραμένει ίδιο από το 2011. Τα τελευταία χρόνια, η προσπάθεια έχει επικεντρωθεί κυρίως γύρω από τον τρόπο διαχείρισης του μολυσμένου νερού με κακές επιλογές να “πέφτουν” στο τραπέζι.

Πάνω από ένα εκατομμύριο τόνους μολυσμένου νερού από το κατεστραμμένο εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας στη Φουκουσίμα θα πεταχτεί στη θάλασσα ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός της ΙαπωνίαςΓιοσιχίντε Σούγκα, βάζoντας τέλος στον διάλογο που διεξαγόταν τα τελευταία επτά χρόνια για το πώς θα μεταχειρίζονταν οι αρχές τα μολυσμένα με ραδιενέργια ύδατα τα οποία προέρχονταν από τη βροχή, τα υπόγεια ρεύματα και τις απαραίτητες εγχύσεις για να ψυχθούν οι πυρήνες των αντιδραστήρων σε τήξη μετά το τσουνάμι της 11ης Μαρτίου 2011.

Η διαδικασία για την απόρριψη του ραδιενεργού νερού στη θάλασσα θα αρχίσει σε περίπου δύο χρόνια και αναμένεται να κρατήσει δεκαετίες, διευκρίνισε η ιαπωνική κυβέρνηση.

 

κατσαρος
Νίκος Κατσαρός

Νίκος Κατσαρός
Π.Διευθυντής Ερευνών ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ,
Ιδρυτικό και Μέλος του Α!Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Πυρηνικών Επιστημόνων

Διαφήμιση

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here