Η μείωση της κατανάλωσης κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος θα μπορούσε να αποτρέψει έως και 15 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο και να μειώσει στο μισό τις εκπομπές αερίων που σχετίζονται με τα τρόφιμα, σύμφωνα με έκθεση.
Ακόμα κι αν ο κόσμος σταματούσε να καίει άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο αύριο, αυτό που τρώμε θα ήταν αρκετό για να θερμάνει το κλίμα πέραν του 1,5 βαθμού Κελσίου.
Αυτή είναι η αυστηρή προειδοποίηση από την Επιτροπή EAT-Lancet, μια ομάδα με περισσότερους από 70 κορυφαίους επιστήμονες από έξι ηπείρους, η οποία δημοσίευσε μόλις χθες την πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση μέχρι σήμερα για το πώς οι διατροφικές συνήθειες αποσταθεροποιούν τον πλανήτη. Και την οποία παρουσιάζει το politico
Οι εκπομπές αερίων από τα τρόφιμα
Σχεδόν το ένα τρίτο των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου προέρχεται από τα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένου του μεθανίου που απορροφάται από τα βοοειδή, των δασών που αποψιλώνονται για ζωοτροφές και της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα που χρησιμοποιείται για την παραγωγή λιπασμάτων.
Η ζημιά δεν σταματά στις εκπομπές
Τα συστήματα τροφίμων αποτελούν πλέον τη μεγαλύτερη αιτία για την υπέρβαση του ασφαλούς λειτουργικού χώρου της Γης από την ανθρωπότητα, τα οικολογικά προστατευτικά κιγκλιδώματα που είναι γνωστά ως πλανητικά όρια , οδηγώντας σε απώλεια βιοποικιλότητας, υποβάθμιση της γης, έλλειψη γλυκού νερού και ρύπανση από λιπάσματα.
«Τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά», δήλωσε ο Γιόχαν Ρόκστρομ, ο Σουηδός επιστήμονας που συμπροήδρευσε της επιτροπής και πρωτοστάτησε στο πλαίσιο των ορίων. «Το φαγητό από μόνο του θα μπορούσε να μας ωθήσει πέρα από τον 1,5 βαθμό Κελσίου — αλλά το φαγητό μπορεί επίσης να μας βοηθήσει να επιστρέψουμε».
Ένας οδικός χάρτης για αλλαγή
Το κεντρικό επιχείρημα των επιστημόνων είναι ότι είναι ακόμα δυνατό να τραφούν περίπου 10 δισεκατομμύρια άνθρωποι με υγιεινή διατροφή εντός του ασφαλούς λειτουργικού χώρου της Γης — μια πρόκληση που τα σημερινά συστήματα τροφίμων δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν ακόμη και με τα τρέχοντα επίπεδα πληθυσμού.
Η «διατροφή για την πλανητική υγεία» τους βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια και ξηρούς καρπούς, με μέτριες ποσότητες γαλακτοκομικών προϊόντων, πουλερικών και ψαριών, και πολύ λιγότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας. Ακολουθώντας αυτό το μοτίβο, εκτιμούν οι συγγραφείς, θα μπορούσε να αποτρέψει έως και 15 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο, μειώνοντας παράλληλα κατά το ήμισυ τις εκπομπές που σχετίζονται με τα τρόφιμα.
Υπολογίζουν το ετήσιο κόστος σε 200 έως 500 δισεκατομμύρια δολάρια – πολύ λιγότερο, λένε, από τα τρισεκατομμύρια σε εξοικονομήσεις στην υγεία και το περιβάλλον που θα ακολουθήσουν.
Ο Walter Willett, επιδημιολόγος του Χάρβαρντ, ο οποίος συμπροήδρευσε της επιτροπής, τόνισε ότι δεν πρόκειται για την επιβολή ενός «σχεδόν vegan τρόπου ζωής». Η διατροφή μπορεί να προσαρμοστεί στις τοπικές παραδόσεις – από τη Μεσόγειο μέχρι την Ασία – αλλά η συνολική κατεύθυνση είναι σαφής: περισσότερα φυτά και λιγότερο κρέας και ζάχαρη.
Το βάρος των αποδεικτικών στοιχείων
Μεγάλο μέρος αυτού του μηνύματος δεν είναι καινούργιο. Η αρχική έκθεση EAT-Lancet του 2019 ζητούσε σαρωτικές διατροφικές αλλαγές, ειδικά στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, όπου η κατανάλωση κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων ξεπερνά τα παγκόσμια πρότυπα. Αυτό που έχει αλλάξει είναι το βάρος των αποδεικτικών στοιχείων – και η αίσθηση ότι η πολιτική έχει κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η έκδοση του 2019 έγινε πρωτοσέλιδο παγκοσμίως και προκάλεσε έντονη αντίδραση από ενδιαφερόμενους φορείς του κρέατος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Εταιρείες δημοσίων σχέσεων και ακαδημαϊκοί που συνδέονται με τον κλάδο χαρακτήρισαν τις προτάσεις της ελιτίστικες, μη ρεαλιστικές ή αντιαγροτικές . Ο Γουίλετ είπε ότι υπήρξε και πάλι «μια ενορχηστρωμένη προσπάθεια» αυτή τη φορά να δυσφημιστούν τα ευρήματα.
Η αθετημένη υπόσχεση της Ευρώπης
Η Ευρώπη καταδεικνύει τόσο τη φιλοδοξία όσο και την υποχώρηση.Η αρχική μελέτη EAT-Lancet τροφοδοτούσε άμεσα τη στρατηγική «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» της ΕΕ , η οποία ξεκίνησε το 2020 στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen. Το σχέδιο υπόσχονταν να καταστήσει το σύστημα τροφίμων της Ευρώπης «δίκαιο, υγιές και φιλικό προς το περιβάλλον» μειώνοντας στο μισό τη χρήση φυτοφαρμάκων, μειώνοντας τα λιπάσματα, επεκτείνοντας τη βιολογική γεωργία και προωθώντας πιο υγιεινές δίαιτες.
Πέντε χρόνια αργότερα, το «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» είναι ουσιαστικά νεκρό. Αντιμέτωπη με τις διαμαρτυρίες των αγροτών, το συντονισμένο λόμπινγκ της βιομηχανίας και τις πολιτικές επιπτώσεις του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ΕΕ εγκατέλειψε αθόρυβα τις πιο φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις της στον τομέα των τροφίμων .
Αντ’ αυτού, το μπλοκ επιστρέφει στις γνωστές διαμάχες για το αν θα περιοριστούν οι γεωργικές επιδοτήσεις, πώς θα διαχειριστούν τις εισαγωγές από την Ουκρανία ή τη Λατινική Αμερική και πώς θα κατευνάσουν τους αγρότες στη Γαλλία, τη Γερμανία και την Πολωνία. Αυτό συμβαίνει ακόμη και όταν οι ίδιοι οι επιστήμονες της ΕΕ προειδοποιούν ότι η γεωργία είναι η κύρια αιτία απώλειας βιοποικιλότητας, υποβάθμισης του νερού και του εδάφους.
