Μέσο πίεσης προς την ΕΕ ή πραγματική απειλή;
Η δηλωμένη πρόθεση Τραμπ για επιβολή δασμών έως και 50% είτε είναι διαπραγματευτικό χαρτί είτε όχι στις συζητήσεις με την ΕΕ, δεδομένο είναι ότι δηλώνει την πρόθεση του αμερικανού προέδρου να αλλάξει άρδην το τοπίο στην εμπορική συμφωνία που αναμένεται να καταλήξει με την Ευρώπη.
Και σε κάθε περίπτωση, πλήττει την Ελλάδα σε βασικούς εξαγωγικούς κλάδους.
Οι ελληνικές διατλαντικές εξαγωγές
Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Εξαγωγέων Ερευνών και Σπουδών (ΙΕΕΣ), το 2024 οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ ανήλθαν σε 2,41 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 13,9% σε σύγκριση με το 2023 και 20,7% σε σχέση με το 2020.
Σε κλαδικό επίπεδο, τα τρόφιμα και ποτά αποτελούν τον μεγαλύτερο εξαγωγικό κλάδο προς τις ΗΠΑ, με μερίδιο 30,6%, ακολουθούμενο από τα πετρελαιοειδή με 22,8% και τα βιομηχανικά είδη με 16,5%.
Ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό εξαγωγικό τομέα έχει η αμερικανική αγορά στον κλάδο των ελιών, καθώς το 2024 οι εξαγωγές ελληνικών ελιών προς τις ΗΠΑ ανήλθαν σε 201,6 εκατ. ευρώ, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 26% των συνολικών εξαγωγών ελιάς (761 εκατ. ευρώ).
Μάλιστα, οι εξαγωγές ελιάς προς τις ΗΠΑ σημείωσαν αύξηση 39,1% σε σχέση με το 2023, γεγονός που υπογραμμίζει την αυξανόμενη ζήτηση και τη σταθερή παρουσία τους στην αμερικανική αγορά.
Οι ελληνικές ελιές κατέχουν το 27,4% των συνολικών εξαγωγών του κλάδου των τροφίμων και ποτών προς την Αμερική, υπογραμμίζοντας τον κομβικό τους ρόλο στο διμερές εμπόριο.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα έχουν κατά κύριο λόγο τέσσερα προϊόντα, από τα εμβληματικά των ελληνικών εξαγωγών. Ο λόγος για τις ελιές, τη φέτα, το κρασί και το ελαιόλαδο. Επίσης αναμένεται να πληγεί και η κομπόστα ροδάκινου.
Η ελληνική αγορά των κλάδων αυτών έχει από την έναρξη του εμπορικού πολέμου επισημάνει πως οι δασμοί θα πλήξουν σημαντικά τις πωλήσεις στις ΗΠΑ αφού θα εκτοξεύσουν αναπόφευκτα την τελική τιμή του προϊόντος. Και μαζί θα υπονομεύσουν τη ζήτηση, η οποία μοιραία θα υποχωρήσει σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Ειδικά για το κρασί και την φέτα, υπάρχει έντονος προβληματισμός, τη στιγμή που είχαν αρχίσει να αναπτύσσουν ισχυρή δυναμική.
Δυναμική που δεν ανακόπηκε ούτε με τους δασμούς του 10% που ισχύουν σήμερα.
Οι ευρωπαϊκές χώρες που δοκιμάζονται περισσότερο
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ, αντιπροσωπεύοντας λίγο πάνω από το 20% των εξαγωγών αγαθών αξίας άνω των 530 δισ. ευρώ το 2024.
Η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Ιταλία και η Γαλλία είναι οι κορυφαίοι εξαγωγείς ανά χώρα. Σε αυτές περιλαμβάνονται μηχανήματα και οχήματα άνω των 200 δισεκατομμυρίων ευρώ, χημικά προϊόντα 160 δισεκατομμυρίων ευρώ και τρόφιμα και ποτά 25 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η Μαρία Δεμερτζή, επικεφαλής του κέντρου οικονομικής στρατηγικής στο think-tank Conference Board στις Βρυξέλλες, ανέφερε στους Financial Times, ότι ο αντίκτυπος ενός δασμού 50% θα ήταν «μη βιώσιμος», ιδιαίτερα για τους εκτεθειμένους τομείς όπου οι ΗΠΑ αποτελούν βασική αγορά.
Αν τελικά οι δασμοί αυτοί ισχύσουν, καθώς δεν αποκλείεται να είναι ένα ακόμα διαπραγματευτικό κόλπο του Τραμπ, τότε το πλήγμα θα ήταν σημαντικό στους βασικούς τομείς της μεταποίησης, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, της αεροδιαστημικής, των χημικών προϊόντων και άλλων αγαθών.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, όπως εξηγούν οι FT, η οικονομική μοντελοποίηση που πραγματοποιήθηκε όταν ο Τραμπ επέβαλε δασμούς 20% τον περασμένο Απρίλιο κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι οι δασμοί θα έπλητταν το ΑΕΠ της ένωσης κατά 0,2%. Αυτό θα αυξανόταν στο 0,5% εάν επιβάλλονταν δασμοί 50%, πρόσθεσε η Δεμερτζή.
«Πρόκειται για μια σχετικά μικρή συνολική μακροοικονομική επίδραση, αν και θα είναι μεγάλη σε ορισμένες χώρες, όπως η Ιρλανδία, [οι οποίες] εξαρτώνται περισσότερο από τις εξαγωγές προς την ΕΕ», δήλωσε η Δεμερτζή. Όσον αφορά τους τομείς, «οι επιπτώσεις θα είναι πράγματι πολύ μεγάλες», πρόσθεσε.
