Mε τις πρώτες φωτιές της Υφηλίου να μετρούν ήδη ζωές, φυσικό περιβάλλον και περιουσίες, η Ευρώπη, μεγάλη παθούσα του 2025, βρίσκεται υπ΄ ατμόν.
Η Ελλάδα που πέρυσι είδε τις πλέον εκτεταμένες πυρκαγιές να τη ζώνουν και να απειλούν την ανθρώπινη και τη φυσική της ζωή και την οικονομία της, αντιμετωπίζεται, παραμονές της αντιπυρικής περιόδου σε ένα από τα κέντρα κινδύνου των διεθνών παρατηρητηρίων.
Οι πρώτες φωτιές του 2026
Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό σύστημα παρακολούθησης πυρκαγιών EFFIS του Joint Research Centre, μέχρι τις αρχές Μαρτίου είχαν ήδη καεί περίπου 22.476 εκτάρια, με 151 πυρκαγιές, ενώ έως το τέλος Μαρτίου η δραστηριότητα αυξήθηκε περαιτέρω, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της τελευταίας 20ετίας για την εποχή.
Στη Χιλή, στις αρχές του 2026, καταγράφηκαν πάνω από 45.000 εκτάρια καμένων εκτάσεων, περισσότεροι από 20 νεκροί και μαζικές εκκενώσεις, ενώ στην Παταγονία (Χιλή–Αργεντινή) οι πυρκαγιές κατέστρεψαν περισσότερα από 1.000 σπίτια και προκάλεσαν εκτοπισμό δεκάδων χιλιάδων πολιτών.
Την ίδια στιγμή, στις Ηνωμένες Πολιτείες, η περίοδος πυρκαγιών ξεκίνησε εξαιρετικά νωρίς, με εκατοντάδες χιλιάδες εκτάρια να έχουν καεί ήδη από τους πρώτους μήνες του έτους.
SOS για την Ευρώπη
Σύμφωνα με το Intergovernmental Panel on Climate Change, ο κίνδυνος πυρκαγιών αυξάνεται σε όλες τις περιοχές της Ευρώπης και μάλιστα ακόμη και σε σενάρια περιορισμένης αύξησης της θερμοκρασίας, όπως το +1,5°C, ενώ γίνεται ακόμη πιο έντονος σε υψηλότερα σενάρια όπως το +3°C.
Αυτό σημαίνει ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται πλέον στη Μεσόγειο, αλλά επεκτείνεται γεωγραφικά.
Η έκθεση από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Πυρκαγιές (EFFIS) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις προστατευόμενες περιοχές σε ολόκληρη την ΕΕ.
Το 2025, κάηκαν συνολικά 424.023 εκτάρια εντός περιοχών Natura 2000, μέγεθος που αποτελεί ιστορικό υψηλό.
Η Ισπανία, η Ρουμανία και η Πορτογαλία υπέστησαν τις μεγαλύτερες απώλειες σε αυτές τις οικολογικά ευαίσθητες ζώνες.
Ελλάδα: Με πίεση ξεκινά η αντιπυρική περίοδος
Στην Ελλάδα, οι προβλέψεις συγκλίνουν ότι η περίοδος ακραίας ζέστης θα επιμηκυνθεί έως και κατά έναν μήνα μέχρι το 2050 και ενδέχεται να ξεπεράσει τους δύο μήνες έως το 2100, διευρύνοντας ουσιαστικά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Παράλληλα, η αύξηση της θερμοκρασίας και η μείωση των βροχοπτώσεων οδηγούν σε πιο ξηρά καλοκαίρια και σε αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αφορά την ένταση των φαινομένων.
Στη Μεσόγειο, οι καμένες εκτάσεις ενδέχεται να αυξηθούν έως και 3 έως 5 φορές μέχρι το τέλος του αιώνα, ενώ η πιθανότητα πολύ μεγάλων πυρκαγιών μπορεί να υπερδιπλασιαστεί.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι καύσωνες και η ξηρασία, θα εμφανίζονται συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση, οδηγώντας σε ταχύτερη εξάπλωση της φωτιάς, δυσκολότερη κατάσβεση και μεγαλύτερες καταστροφές.
Το 2025 αναδείχθηκε ως μια από τις πιο καταστροφικές χρονιές στην ιστορία για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη έκταση καμένης γης που έχει καταμετρηθεί ποτέ από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Πυρκαγιές (EFFIS).
Για την Ελλάδα, η αντιπυρική περίοδος του 2025 ήταν ιδιαίτερα επιβαρυμένη, με τα στοιχεία να δείχνουν αυξητική τάση σε σύγκριση με τους μέσους όρους των προηγούμενων ετών.
Συνολικά χαρτογραφήθηκαν 48.998 εκτάρια καμένης γης, αποτέλεσμα 235 πυρκαγιών που καταγράφηκαν από το σύστημα.
Το Μεγάλο Πλήγμα στη Χίο: Η σοβαρότερη πυρκαγιά της χρονιάς σημειώθηκε στο νησί της Χίου, όπου η πύρινη λαίλαπα κατέκαψε σχεδόν 8.000 εκτάρια. Συνολικά, καταγράφηκαν 18 πυρκαγιές που η καθεμία ξεπέρασε τα 500 εκτάρια σε έκταση.
Προστατευόμενες Περιοχές: Σημαντική ήταν η ζημιά στο δίκτυο Natura 2000, καθώς το 25% των συνολικών καμένων εκτάσεων στην Ελλάδα (12.099 εκτάρια) αφορούσε προστατευόμενα οικοσυστήματα.
Οι πυρκαγιές έπληξαν κυρίως αγροτικές εκτάσεις (29,27%), φυσικές εκτάσεις με χαμηλή βλάστηση (25,94%) και εκτάσεις με σκληρόφυλλη βλάστηση (24,31%).
Σύμφωνα με την προκαταρκτική έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνολικά 2.242.195 εκτάρια κάηκαν σε 46 χώρες, με τις χώρες της ΕΕ να χάνουν πάνω από 1 εκατομμύριο εκτάρια.
Η στρατηγική της Κομισιόν για το 2026
Με τη στρατηγική που παρουσίασε στις 25 Μαρτίου, η Κομισιόν περιγράφει ένα φαινόμενο που εξελίσσεται ραγδαία, με
Στον πυρήνα της νέας προσέγγισης βρίσκεται η
Με μετατόπιση προς την πρόληψη και έμφαση σε μέτρα που βασίζονται στα οικοσυστήματα, προσπαθεί η Κομισιόν να ανταπεξέλθει στη φετινή απειλή.
Σύμφωνα με τα μέτρα που παρουσίασε στις 25 Μαρτίου:
- Ενισχύεται σημαντικά ο στόλος rescEU με την προμήθεια 12 πυροσβεστικών αεροσκαφών και 5 ελικοπτέρων – με το πρώτο να έχει ήδη παραδοθεί στις αρχές του 2026 – ενώ προωθείται και η δημιουργία ευρωπαϊκού κόμβου πυρόσβεσης στην Κύπρο.
- Ενισχύει τα εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης μέσω Copernicus, την ανταλλαγή επιχειρησιακών δυνάμεων και την ανάπτυξη τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη για τη διαχείριση κρίσεων.
- Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η δημιουργία «ανθεκτικών τοπίων» και η αποκατάσταση της φύσης μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο και τις επιπτώσεις των πυρκαγιών
