Παρά τις αντιδράσεις από το σύνολο των περιβαλλοντικών οργανώσεων αλλά ακόμη από πολεοδομικές ενώσεις (ενδεικτική είναι η αντίδραση από τον Σύλλογο Ελλήνων Πολεοδόμων & Χωροτακτών ,ΣΕΠΟΧ), το υπουργείο Περιβάλλοντος αναμένεται ότι θα προωθήσει τη νομοθετική ρύθμιση με την οποία ανοίγει ο δρόμος για δόμηση στη ΖΩΝΗ Δ των περιοχών Natura.
Στο σκεπτικό του του ΥΠΕΝ που ουσιαστικά αποτελεί και την απάντηση του υπουργείου στις αντιδράσεις που έχουν διατυπωθεί τονίζεται ότι «με την επίμαχη αυτή διάταξη για υπό προϋποθέσεις πολεοδόμηση σε Natura το ΥΠΕΝ επιχειρεί να οργανώσει ορθολογικά το χώρο και να εξαλείψει την άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση, που οδηγεί σε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο αστικό και έξω-αστικό τοπίο, καθώς και στο φυσικό περιβάλλον».
Τυπικά η διαβούλευση επί του σχεδίου νόμου “έκλεισε” στις 14 Απριλίου και αυτή τη στιγμή περιβαλλοντικές οργανώσεις και αγορά αποτιμούν -από διαφορετική σκοπιά η κάθε πλευρά – τις επιπτώσεις της προτεινόμενης ρύθμισης από την ώρα που θα νομοθετηθεί.
«Η πρόταση του ΥΠΕΝ για επεκτάσεις οικισμών & σχεδίων πόλεων μέσα σε ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων σε περιοχές Natura είναι πολλαπλώς προβληματική και ανοίγει τον ασκό του αιόλου για την υποβάθμιση προστατευόμενων περιοχών υπό τον μανδύα του πολεοδομικού σχεδιασμού» σημειώνουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις: ANIMA, ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, ΑΡΧΕΛΩΝ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία, Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ, iSea, MEDASSET, MedINA και WWF Ελλάς.
Πού θα εφαρμοστεί πρώτα το νέο πλαίσιο
Παρά τη συζήτηση που έχει ανοίξει, η ρύθμιση δεν αφορά το σύνολο των περιοχών Natura και δεν ενεργοποιείται αυτόματα με την ψήφιση του νόμου.
Η εφαρμογή της περνά μέσα από συγκεκριμένα στάδια που απαιτούν χρόνο, με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια να καθορίζουν το πού και σε ποια έκταση μπορεί να προχωρήσει ο σχεδιασμός.
Αυτό σημαίνει ότι σε πολλές περιπτώσεις η επίδραση θα καθυστερήσει ή θα παραμείνει περιορισμένη, τουλάχιστον σε πρώτη φάση.
Πολλές περιοχές Natura συμπίπτουν με ζώνες υψηλής τουριστικής ζήτησης, όπου η πίεση για νέες επενδύσεις είναι ήδη έντονη και μέχρι σήμερα εκτονωνόταν συχνά μέσα από εκτός σχεδίου δόμηση.
Στελέχη της αγοράς real estate, σημειώνουν ότι το ενδιαφέρον συγκεντρώνεται κυρίως σε νησιωτικές περιοχές με υψηλή ζήτηση, όπως οι Κυκλάδες και το Ιόνιο, αλλά και σε παράκτιες ζώνες της ηπειρωτικής χώρας, όπου η τουριστική ανάπτυξη έχει αυξήσει σημαντικά την αξία της γης.
Αντίστοιχα, έντονη κινητικότητα εκτιμάται ότι μπορεί να υπάρξει και γύρω από μεγάλα αστικά κέντρα, όπως στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη, όπου τα όρια της εκτός σχεδίου ανάπτυξης έχουν ήδη «πιεστεί» και η διαθέσιμη γη εντός σχεδίου είναι περιορισμένη.
Σε αυτές τις περιοχές, η Ζώνη Δ λειτουργεί ήδη ως ένας ενδιάμεσος χώρος μεταξύ προστασίας και ανάπτυξης.
Εκεί φαίνεται να συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς η ρύθμιση επιχειρεί να μετατρέψει μια διάσπαρτη και συχνά άναρχη δόμηση σε πιο οργανωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό.
Τη ρύθμιση είχε προαναγγείλει πέρυσι το ΥΠΕΝ σε εκδήλωση για την πορεία εκπόνησης των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών.
Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα είχαν αναφερθεί οι επτά οικισμοί γύρω από την πόλη των Ιωαννίνων (Ανατολή, Κατσικάς, Καρδαμίτσια, Ελεούσα, Εξοχή, Πεδινή, Σταυράκια) που περιβάλλονται από προστατευόμενη περιοχή. Και αντίστοιχα η ευρύτερη περιοχή του Τυρνάβου Λάρισας, όπου βρίσκονται τα χωριά Φάλαγγα, Φάρσαλα, Παλαμάς και Νίκαια, όλα μέσα σε Natura. Υπενθυμίζεται πάντως ότι μέχρι στιγμής δεν έχει κυρωθεί ούτε μία Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ), έργο που έπρεπε να είχε τελειώσει στα μέσα του 2021.
Μερική επαναφορά του αντιδασικού νόμου του 2014
Ο νόμος 4280, γνωστός και ως «αντιδασικός» από το πλήθος των αντιπεριβαλλοντικών διατάξεων που περιείχε, θεσπίστηκε το 2014, επί της προηγούμενης θητείας του σημερινού υφυπουργού Περιβάλλοντος Νίκου Ταγαρά στο ίδιο υπουργείο και έμεινε στα χαρτιά…
Το σημερινό σχέδιο νόμου του ΥΠΕΝ , επαναφέρει ή παρατείνει έως το τέλος του 2027 πολλές διατάξεις του , για τη νομιμοποίηση παράνομων δραστηριοτήτων σε δάση.
Ανάμεσα σε αυτές η κατασκευή κάθε είδους κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, ναών, μετοχίων, μονών, παρεκκλησίων και προσκυνημάτων, χιονοδρομικών κέντρων με τις εγκαταστάσεις τους, έργων που εξυπηρετούν ανάγκες ύδρευσης, αθλητικών εγκαταστάσεων δήμων, κατασκηνώσεων, ορειβατικών καταφυγίων, τουριστικών εγκαταστάσεων που κατασκεύασαν ο ΕΟΤ ή η ΕΤΑΔ ή… ιδιώτες στους οποίους είχε παραχωρηθεί δικαίωμα τουριστικής αξιοποίησης. Επίσης επαναφέρεται η δυνατότητα των δήμων να νομιμοποιήσουν παράνομες κατασκευές σε πάρκα και άλση.
Σημειώνεται πως στον Υμηττό έχει ανασταλεί η έκδοση νέων οικοδομικών αδειών από το 2017, με σκοπό να αναθεωρηθεί το προεδρικό διάταγμα για την προστασία του. Και ενώ αυτό ακόμη δεν έχει έρθει, στην πορεία των ετών το ΥΠΕΝ θέσπισε κάποιες εξαιρέσεις από την αναστολή δόμησης για σχολεία και αθλητικούς χώρους των γύρω δήμων.
Τώρα προσθέτει και την ανέγερση παρεκκλησίου στον περιβάλλοντα χώρο της Μονής Αγίου Ιωάννου Θεολόγου, θέμα προφανώς ιδιαίτερης σημασίας, αφού προωθείται μέσω νόμου.
