Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ, μέσα απο ακραία καιρικά φαινόμενα, καύσωνες στην Ιβηρική χερσόνησο αλλά και τη Γαλλία · Νέα έκθεση χτυπάει καμπανάκι θέτοντας την Ευρώπη προ των ευθυνών της, καλώντας την εδώ και τώρα να λάβει μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος.
Η Ευρώπη παραμένει παγκόσμιος πρωταγωνιστής στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής, ωστόσο χρειάζεται να εντείνει τις προσπάθειές της για την προστασία του περιβάλλοντος και την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς της απέναντι στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της νέας έκθεσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος.
Παρά τη σημαντική πρόοδο στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η συνολική εικόνα του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος παραμένει ανησυχητική, όπως επισημαίνει ο οργανισμός. Η νέα αξιολόγηση για το κλίμα δημοσιεύεται στον απόηχο της αποτυχίας των κρατών-μελών της ΕΕ, κατά τη σύνοδο κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα την περασμένη εβδομάδα, να συμφωνήσουν σε ένα επίσημο σχέδιο για το 2035 σχετικά με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, εξαιτίας των διαφωνιών μεταξύ των 27. Το μπλοκ αδυνατεί επίσης να συμφωνήσει σε μια φιλόδοξη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2040 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990.
Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ έχουν μειωθεί κατά 37% από το 1990, σε σχέση με άλλους μεγάλους ρυπαντές όπως η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, χάρη στη μειωμένη χρήση ορυκτών καυσίμων και τον διπλασιασμό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από το 2005. Ωστόσο, οι χώρες της ΕΕ πρέπει “να επιταχύνουν την εφαρμογή των πολιτικών και των μακροπρόθεσμων δράσεων που επιτρέπουν τη βιωσιμότητα και έχουν ήδη συμφωνηθεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας”, η οποία εγκρίθηκε κατά την προηγούμενη θητεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε ο ΕΟΠ. Η φύση στην Ευρώπη “συνεχίζει να υποβαθμίζεται, να υπερεκμεταλλεύεται και να χάνει τη βιοποικιλότητα της”, επισημαίνει ο ΕΟΠ, ο οποίος συνέλεξε στοιχεία από 38 χώρες για την έκθεσή του. Η σταδιακή έλλειψη νερού και η συνεχής υπερεκμετάλλευση της γης προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία.
Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι το 81% των προστατευόμενων οικοτόπων βρίσκεται σε κακή ή πολύ κακή κατάσταση, το 60 έως 70% των εδαφών έχει υποβαθμιστεί, ενώ το 62% των υδάτινων σωμάτων δεν βρίσκεται σε καλή οικολογική κατάσταση. Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τη λειψυδρία, αλλά ο ΕΟΠ δήλωσε ότι είναι δυνατόν να εξοικονομηθεί έως και 40% του νερού στη γεωργία, την ύδρευση και την ενέργεια μέσω της καλύτερης διακυβέρνησης, της τεχνολογικής καινοτομίας, της επαναχρησιμοποίησης του νερού και της ευαισθητοποίησης του κοινού. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αποτελούν μια αυξανόμενη πρόκληση, τονίζεται στην έκθεση. Πολλές από τις επιπτώσεις είναι έμμεσες, προκαλώντας ζημιές στις υποδομές και τα οικοσυστήματα ή οδηγώντας, μεταξύ άλλων, σε αύξηση των τιμών.
Τα περισσότερα κτίρια στην Ευρώπη δεν είναι φτιαγμένα για να αντέχουν στη ζέστη, προειδοποιεί ο ΕΟΠ, επισημαίνοντας ότι το 19% των Ευρωπαίων δυσκολεύεται να διατηρήσει κατάλληλη θερμοκρασία στα σπίτια του. Παρά την αύξηση των ακραίων κυμάτων καύσωνα, μόνο 21 από τις 38 χώρες που συμμετέχουν στην έκθεση διαθέτουν σχέδια δράσης για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Αυξάνεται το οικονομικό τίμημα
Γενικά, τα ακραία καιρικά φαινόμενα – όπως καύσωνες, πλημμύρες, κατολισθήσεις και πυρκαγιές – έχουν προκαλέσει πάνω από 240.000 θανάτους μεταξύ 1980 και 2023 στις 27 χώρες της ΕΕ. Ο οικονομικός φόρος από τα γεγονότα αυτά συνεχίζει να αυξάνεται. Οι μέσες ετήσιες οικονομικές απώλειες ήταν 2,5 φορές υψηλότερες μεταξύ 2020 και 2023 σε σχέση με την περίοδο 2010-2019. Το 2023, η οικονομική επιβάρυνση από τις πλημμύρες στη Σλοβενία ανήλθε στο 16% του ΑΕΠ της χώρας.
Ο ΕΟΠ κάλεσε την Ευρώπη να προσαρμόσει τις κοινωνίες και την οικονομία της. “Η ανθρώπινη επιβίωση εξαρτάται από την υψηλή ποιότητα της φύσης, ιδίως όταν πρόκειται για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή”, δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ενημέρωσης η Κάθριν Γκάνζλεμπεν, επικεφαλής της μονάδας Βιώσιμες και Δίκαιες Μεταβάσεις (Sustainable and Fair Transitions) του ΕΟΠ. “Η βιωσιμότητα δεν είναι θέμα επιλογής, αλλά δράσης. Θα ξεκινήσουμε τώρα ή θα το αφήσουμε για αργότερα, με μεγαλύτερες δυσκολίες και υψηλότερο κόστος αδράνειας;” πρόσθεσε. Η πρόληψη της ρύπανσης, όπως επισημαίνει, μειώνει τον αριθμό των θανάτων και των ασθενειών, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις βλαβερές συνέπειές τους.
Όσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση, ο αριθμός των θανάτων που συνδέονται με την έκθεση σε μικροσωματίδια έχει μειωθεί κατά 45% μεταξύ 2005 και 2022.
