Πού οφείλεται η λειψυδρία στην Ελλάδα – Κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Μυτιλήνη – Οι περιοχές στην… αναμονή

Μπορεί ο Έβρος να εξασφάλισε ότι θα δροσίζεται ύστερα από την συμφωνία με τη Βουλγαρία για τα νερά του Άδρα, στα νησιά όμως η κατάσταση είναι ήδη εκρηκτικά οριακή.

Πριν αλέκωρ λαλήσαι καλοκαίρι στην Λέσβο, οι δυο μεγάλοι δήμοι, της Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου κηρύχθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της σοβαρής λειψυδρίας που πλήττει το νησί.

Η λειψυδρία στη Λέσβο αποδίδεται στη δραματική μείωση των βροχοπτώσεων. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΔΕΥΑΛ, Παναγιώτη Βάλεση, οι βροχοπτώσεις φέτος ανήλθαν μόλις στις 16 ίντσες, έναντι 22 ιντσών πέρυσι, που ήδη θεωρούνταν χαμηλό επίπεδο . Αυτή η μείωση έχει οδηγήσει σε εξαιρετικά χαμηλές στάθμες ταμιευτήρων και ποταμών, ενώ το 70% του πόσιμου νερού καταναλώνεται για αρδευτικούς σκοπούς, επιδεινώνοντας την κατάσταση.

Η κατάσταση προκαλεί ανησυχία για τον τουρισμό, την αγροτική παραγωγή και την καθημερινότητα των κατοίκων. Η απουσία αποζημιώσεων για τους ελαιοπαραγωγούς λόγω ξηρασίας προσθέτει περαιτέρω πίεση στην τοπική κοινωνία .
Για την αντιμετώπιση της κρίσης, προγραμματίζονται έργα όπως η κατασκευή ταχυδιυλιστηρίου στην Ερεσό, με χρηματοδότηση 100.000 ευρώ, καθώς και η τοποθέτηση μηχανισμών εξοικονόμησης νερού σε δημοτικές εγκαταστάσεις .

Η κρίση στη Λέσβο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόβλημα λειψυδρίας στην Ελλάδα, με συνολικά 14 δήμους, από την Κρήτη έως την Ξάνθη, να βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση.

Πού οφείλεται η λειψυδρία στην Ελλάδα

Η κρίση νερού στην χώρα μας αποδίδεται στους εξής παράγοντες:

-Κλιματική αλλαγή Η άνοδος της θερμοκρασίας, η μείωση των βροχοπτώσεων και η αύξηση της συχνότητας και έντασης των ξηρασιών έχουν κάνει τις συνθήκες πιο ακραίες, ειδικά στη νότια και νησιωτική Ελλάδα.

-Γεωγραφική κατανομή Το 80% των υδάτινων πόρων βρίσκεται στη βόρεια Ελλάδα, ενώ οι περισσότερες ανάγκες εντοπίζονται στη νότια και στα νησιά, τα οποία εξαρτώνται συχνά από φράγματα, γεωτρήσεις ή μεταφορά νερού.

-Γεωργική κατανάλωση Η γεωργία απορροφά περίπου το 85% της συνολικής κατανάλωσης νερού στην Ελλάδα, με πολλές καλλιέργειες να στηρίζονται σε αναποτελεσματικά αρδευτικά συστήματα.

-Κακή διαχείριση και σπατάλη Οι διαρροές στα δίκτυα ύδρευσης, η έλλειψη επαναχρησιμοποίησης νερού και η ανεπαρκής πολιτική διαχείρισης των υδάτων ενισχύουν το πρόβλημα.

-Αστικοποίηση και τουρισμός Ο τουριστικός υπερπληθυσμός τους καλοκαιρινούς μήνες σε νησιά και παράκτιες περιοχές αυξάνει κατακόρυφα τη ζήτηση σε περιόδους που το νερό είναι ήδη περιορισμένο.

Τι μπορεί να γίνει

Για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας απαιτείται ένα πολυεπίπεδο σχέδιο διαχείρισης που συνδυάζει πολιτικές, τεχνολογία και αλλαγή συμπεριφορών:

• Επενδύσεις σε φιλικά προς το περιβάλλον αρδευτικά συστήματα (στάγδην άρδευση, αισθητήρες υγρασίας).

• Αξιοποίηση αφαλάτωσης σε νησιά με έμφαση στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

• Εκσυγχρονισμός δικτύων ύδρευσης και μείωση διαρροών.

• Εκπαίδευση πολιτών και αγροτών για εξοικονόμηση νερού.

• Επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υδάτων για άρδευση και βιομηχανική χρήση. Πολύ σημαντικές υποδομές και οι βιολογικοί καθαρισμοί

Σε ποιες περιοχές εντοπίζεται το πρόβλημα

Τα νησιά των Κυκλάδων – όπως η Σαντορίνη, η Πάρος και η Μύκονος – είναι από τις περιοχές που αντιμετωπίζουν χρόνιο πρόβλημα λειψυδρίας. Με ελάχιστες φυσικές πηγές και υψηλή τουριστική πίεση, εξαρτώνται κυρίως από:
• Αφαλάτωση θαλασσινού νερού (με υψηλό ενεργειακό κόστος),
• Μεταφορά νερού με υδροφόρα από την ηπειρωτική χώρα,
• Ατομικές δεξαμενές αποθήκευσης σε οικίες και επιχειρήσεις.

Παρά τις επενδύσεις σε υποδομές αφαλάτωσης, η έλλειψη κεντρικής διαχείρισης και η υπερκατανάλωση εντείνουν το πρόβλημα.

Η Κρήτη έχει σχετικά υψηλές βροχοπτώσεις, αλλά η άνιση κατανομή τους, η υπεράντληση από γεωτρήσεις και η εκτεταμένη αρδευτική χρήση οδηγούν σε φαινόμενα ξηρασίας, ιδιαίτερα στο ανατολικό τμήμα του νησιού (Λασίθι).

Το φράγμα Αποσελέμη, που κατασκευάστηκε για την υδροδότηση του Ηρακλείου, δεν επαρκεί πάντα για να καλύψει τις ανάγκες ειδικά το καλοκαίρι.

Η πεδιάδα της Θεσσαλίας είναι ο “σιτοβολώνας” της χώρας, αλλά ο υπόγειος υδροφόρος ορίζοντας έχει υποχωρήσει σημαντικά λόγω υπερβολικής άρδευσης.

Το πρόβλημα είναι τόσο έντονο που κάποιες γεωτρήσεις φτάνουν σε βάθη άνω των 300 μέτρων. Εδώ αναδείχθηκε και η ανάγκη για ορθολογική κατανομή νερού μέσω συλλογικών συστημάτων.