Αρχική Αφιερώματα Κ.Δούκας:Ποιά ήταν η πραγματική῾Ομηρική Ἰθάκη-Ἡ νῆσος Ἀστερίς-Μέρος Ε’

Κ.Δούκας:Ποιά ήταν η πραγματική῾Ομηρική Ἰθάκη-Ἡ νῆσος Ἀστερίς-Μέρος Ε’

0
Οδύσσεια - Ομήρου - Ιλιάδα
Εικόνα: UNSPLASH/Tbel Abuseridze
Διαφήμιση

 

Ἡ νῆσος Ἀστερίς φωτογραφίζει τήν Λευκάδα ὡς ὁμηρική Ἰθάκη.

Κώστας Δούκας

Του Κώστα Δούκα

Ἡ νῆσος Ἀστερίς ἀποτελεῖ τήν πιό ἀκλόνητη ἀπόδειξη ὃτι ἡ ἀληθινή ὁμηρική Ἰθάκη εἶναι ἡ Λευκάδα. Ἡ νῆσος Ἀστερίς εἶναι ὁ τόπος ὃπου οἱ μνηστῆρες ἒστησαν δολοφονική ἐνέδρα στόν Τηλέμαχο κατά τήν ἐπιστροφή του ἀπό τήν Πύλο στήν Ἰθάκη. Ἐπειδή καί ἡ σημερινή Ἰθάκη (Θιάκι) πρέπει νά ἒχει Ἀστερίδα κατά τά δεδομένα τοῦ ἒπους τῆς Ὀδύσσειας, θεωρήθηκε ὡς τέτοια νῆσος ἓνας…βράχος, τό Δασκαλειό, πού σέ καμμία περίπτωση δέν μπορεῖ νά ἐκληφθεῖ ὡς Ἀστερίδα τοῦ Ὁμήρου, ὃπως θά ἀποδειχθεῖ εὐθύς ἀμέσως στήν συνέχεια.

Στήν ραψωδία δ τῆς Ὀδύσσειας οἱ μνηστῆρες ἀποφασίζουν νά στείλουν στήν νῆσο Ἀστερίδα πλοῖο μέ 20 ἂνδρες, μέ σκοπό νά παραφυλάξουν καί νά ἐξοντώσουν τόν Τηλέμαχο. Καί περιγράφεται ἡ Ἀστερίδα ἀπό τόν Ὃμηρο ὡς ἑξῆς:

 

ἒστι δέ τίς νῆσος μέσσῃ ἁλί πετρήεσσα,

μεσσηγύς Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης,

 Ἀστερίς, οὐ μεγάλη· λιμένες δ᾽ ἒνι ναύλοχοι αὐτῇ

 ἀμφίδυμοι· τῇ τόν γε μένον λοχόωντες Ἀχαιοί.

 

Σέ ἒμμετρη μετάφραση τοῦ γράφοντος:

Στήν μέση εἶναι τῆς θάλασσας πετρώδικο νησί,

καταμεσίς Ἰθάκη καί Σάμης τῆς κρημνώδους,

ἡ Ἀστερίς, ὂχι μεγάλο, ἒχει διπλό λιμάνι

εὒορμο, τόν περίμεναν ἐκεῖ οἱ Ἀχαιοί λοχεύοντες.

 

Ὁ Ὃμηρος ὁμιλεῖ περί νῆσου. Ὂχι μεγάλης, πάντως νήσου. Πού διαθέτει ἀνεμοδαρμένες βουνοκορφές, ἀπό ὃπου κατώπτευαν οἱ μνηστῆρες, ὃπως μαθαίνουμε σέ ἂλλη περικοπή τῆς Ὀδύσσειας. Αὐτή ἡ νῆσος ὂχι ἁπλῶς βρίσκεται στήν μέση τῆς θάλασσας, ἀλλά ἀκριβῶς στήν μέση (μεσσηγύς) στόν πορθμό μεταξύ Ἰθάκης (Λευκάδας) καί Σάμης (Ἰθάκης). Καί πρέπει ὑποχρεωτικά νά διαθέτει διπλό λιμάνι (ἀμφιδύμους λιμένες ἒνι ναύλωχοι). Σέ καμμία περίπτωση ὁ ποιητής δέν ἐννοοῦσε ἓνα βράχο 150 μέτρων, ὃπως εἶναι τό Δασκαλειό.

οδύσσεια 2

Ἓνα τέτοιο νησί διαθέτει μόνο ἡ Λευκάδα, ἀνταποκρινόμενο ἀπολύτως στήν ὁμηρική περιγραφή. Εἶναι ἡ νῆσος Ἀστερίς, ὃπως τήν ὑπέδειξε ὁ Γουλιέλμος Ντέρπφελντ, ζητῶντας μάλιστα ἀπό τόν Βιλαμόβιτς Μέλεντορφ, τόν καθηγητή του, νά τοῦ ἀναγνωρίσει τήν μεγάλη αὐτή ἀνακάλυψη. Κι αὐτός τό ἀρνήθηκε, διότι, ὃπως εἶπε, ἂν ἀναγνώριζε τήν Ἀστερίδα θά…ἀνατρεπόταν ἡ ἱστορία!…

Αὐτό τό νησί, πού εἶναι μόλις 15 φορές μικρότερο ἀπό τήν Ἰθάκη, εἶναι τό σημερινό Ἀρκούδι, τό ὁποῖο διαθέτει στό Ν.Α. τμῆμα διπλό λιμάνι πού καλεῖται Πόδι, διότι ποδίζουν ἐκεῖ οἱ ψαράδες ἀνάλογα μά τίς καιρικές συνθῆκες.

 

Τό Δασκαλειό πού ἀντιπροτείνουν οἱ Ίθακιστές εἶναι ἀκατάλληλο ἀπό πάσης ἀπόψεως, ἀλλά καί τοποθεσίας. Δέν εἶναι νῆσος, ἀλλά ἒνας βράχος στό βόρειο τμῆμα τῆς Ἰθάκης, Ἀπέχει 500 μ. ἀπό τήν Κεφαλληνία καί 3,5 χιλιόμετρα ἀπό τήν Ἰθάκη. Ἂρα δέν εἶναι μεσσηγύς. Οἱ μνηστῆρες δέν ἦσαν ἀνόητοι νά δολοφονήσουν τό βασιλόπουλο σέ τόση μικρή ἀπόσταση ἀπό τό ἀνάκτορο, πού τοποθετεῖται στήν θέση Πόλις, ἀλλά δέν ἒχει βρεθεῖ ποτέ. Καί δέν ὑπήρχε καμμία ἀνάγκη οἱ πανικοβλημένοι μνηστῆρες νά ἐτοιμάσουν ταξίδι ἀνοικτῆς θαλάσσης μέ πλήρωμα 20 ἂνδρες, γιά νά διανύσουν μία ἀπόσταση 3,5 χιλιομέτρων, ὃσο δηλαδή ἀπέχει ὁ Σκορπιός ἀπό τό Νυδρί στήν Λευκάδα. Καί τό ἀκόμη συγκλονιστικότερο: Τό Δασκαλειό ἒρχεται σέ πλήρη σύγκρουση μέ τήν ραψωδία τῆς Ὀδυσσείας ο 33 κ.ἑ. πού λέει τά ἑξῆς:

 

ἀλλά ἑκάς νήσων ἀπέχειν εὐεργέα νῆα,

 νυκτί δ᾽ ὁμῶς πλείειν πέμψει δέ τοι οὖρον ὂπισθεν

 ἀθανάτων ὃς τίς σε φυλάσσει τέ ῥύεταί τε.

 αὐτάρ ἐπήν πρώτην ἀκτήν Ἰθάκης ἀφίκηαι,

 νῆα μέν ἐς πόλιν ὀτρύναι καί πάντας ἑταίρους,

 αὐτός δέ πρώτιστα συβῶτιν εἰσαφικέσθαι.

 

Σέ ἒμμετρη μετάφραση τοῦ γράφοντος:

Νά πλέεις μέσα στήν νυχτιά κι οὒριο θά σοῦ πέμψει

πίσω ὁ θεός πού σέ φυλᾶ κι ἐσένα προστατεύει.

Σάν ὃμως φθάσεις στήν ἀκτή τήν πρώτη τῆς Ἰθάκης,

στεῖλε στήν πόλη τό σκαρί καί τούς συντρόφους ὃλους,

καί πρῶτα στόν χοιροβοσκό νά πᾶς ἐσύ ἀμέσως.

 

Δηλαδή, αὐτή ἡ περικοπή μᾶς λέει ὃτι ὁ Τηλέμαχος πρέπει νά ταξιδεύει νύχτα καί νά κρατιέται μακριά ἀπό τά νησιά. Ποιά εἶναι αὐτά τά νησιά; Τά ἒχει πεῖ κατ᾽ ἐπανάληψη ὁ ποιητής: Δουλίχιόν τε Σάμη τέ καί ὑλήεσσα Ζάκυνθος. Καί γιατί νά κρατιέται μακριά ἀπό τά νησιά; Διότι δέν πάει ἐκεῖ. Πηγαίνει στήν Ἰθάκη, δηλαδή τήν Λευκάδα, δηλάδή βορειοανατολικότερα. Καί γιατί νά ταξιδεύει νύχτα; Αὐτό εἶναι λάθος ἂν ἡ Ἀστερίδα εἶναι τό Δασκαλειό, καθώς αὐτό ἀπέχει 10 χιλόμετρα ἀπό τήν πρώτην ἀκτήν Ἰθάκης.

 Καί ἡ πρώτη ἀκτή τῆς Ἰθάκης γιά τόν ἐρχόμενο ἀπό Πύλο Τηλέμαχο, ἐκ νότου δηλαδή, εἶναι ὁ ὃρμος Ἀντρί. Ὃμως οἱ μεταφραστές γιά νά ἀποφύγουν τίς…κακοτοπιές στίς μεταφράσεις ἀγνοοῦν τήν πρώτην ἀκτήν Ἰθάκης καί λένε ἀορίστως: Σάν φθάσεις στίς ἀκτές τὴς Ἰθάκης. Ἒλα ὃμως πού ὁ Ὃμηρος λέει πρώτην ἀκτήν! Δέν εἶναι λοιπόν δυνατόν ὁ  Τηλέμαχος ἐρχόμενος ἐκ Πύλου νά προσεγγίζει στήν πρώτη ἀκτή τῆς Ἰθάκης καί οἱ μνηστῆρες νά παραφυλάγουν 10 χιλιόμετρα βορειότερα, στόν βράχο Δασκαλειό. Ἡ ναυτική ὁδηγία νά ταξιδεύεις νύχτα ὂχι μόνο δέν χρειαζόταν, ἀλλά ἦταν καί ἐπιίνδυνη.

Odysseia mnistires Odysseas

Ἂν ἰσχύουν τά τοῦ Δασκαλειοῦ, ὁ Τηλέμαχος ἒπρεπε νά ταξιδεύει ἡμέρα, μέ τήν βεβαιότητα ὃτι οἱ μνηστῆρες δέν θά τόν ἒβλεπαν λόγω μεγάλης ἀποστάσεως, ἀλλά καί διότι θά τόν ἒκρυβε ὁ ὀρεινός ὂγκος τοῦ Μεροβιγλίου. Ἀντιθέτως, ἂν ταξίδευε νύχτα ὑπῆρχε κίνδυνος νά ἀποκαλυφθεῖ, διότι ὃπως ὁμολογοῦν οἱ μνηστῆρες, ὃλη τήν ἡμέρα παραφυλοῦσαν τόν Τηλέμαχο κατοπτεύοντες ἀπό τίς βουνοκορφές τῆς Ἀστερίδος, ἐνῶ τήν νύχτα ἒκαναν περιπολίες νοτιώτερα, ὁπότε ὑπῆρχε κίνδυνος νά ἐπισημανθεῖ.

Ὃλες αὐτές οἱ λεπτομέρεις πού προκύπτουν ἀπό τήν Ὀδύσσεια μαρτυροῦν ὃτι ἡ ἀληθινή Ἰθάκη εἶναι ἡ Λευκάδα. Στήν προκειμένη περίπτωση ὁ Τηλέμαχος παραπλέοντας τήν Ἀστερίδα (Ἀρκούδι), ταξιδεύοντας νύχτα, προσεγγίζει τήν πρώτην ἀκτήν Ίθάκης, πού εἶναι ὁ ὃρμος Σκύδι, διώχνει τό πλοῖο μέ τούς συντρόφους στήν πόλη τῆς Ἰθάκης (Νυδρί) καί ὁ ἲδιος κατευθύνεται νά συναντήσει τόν χοιροβοσκό, τό χοιροστάσιο τοῦ ὁποίου ἀπέχει σέ εὐθεῖα γραμμή γύρω στά 800 μέ 1000 μέτρα, νοτίως τοῦ χωριοῦ Εὒγειρος. Ἒτσι ἐξηγοῦνται ὃλα ἀπταίστως καί σύμφωνα μέ τήν περιγραφή τοῦ Ὁμήρου.

Δέν θά θέλαμε νά σᾶς κουράσουμε ἂλλο μέ ἑκατοντάδες ἂλλες ἠχηρές ἀποδείξεις πού άναδεικνύουν τήν Λευκάδα ὡς τήν ἀληθινή Ἰθάκη τοῦ Ὁμήρου. Μία ἰδέα θέλουμε νά σᾶς δώσουμε, ὣστε νά πεισθοῦν ὃλοι οἱ σχετιζόμενοι μέ τό ἱστορικό αὐτό θέμα ὃτι ἐπιβάλλεται ἡ ὀργάνωση συνεδρίου μέ συμμετοχή ὃλων τῶν ἁρμοδίων παραγόνταν, ὣστε νά λάμψει ἡ ἀλήθεια.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)

 

Δείτε τα προηγούμενα άρθρα εδώ

Κώστας Δούκας

Ο Κώστας Δούκας είναι δημοσιογράφος  (μέλος της ΕΣΗΕΑ) ειδικευμένος στο ναυτιλιακό ρεπορτάζ, ερευνητής και συγγραφέας (μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών). Ασχολείται επί 40ετία με την ομηρική γραμματεία. Έχει μεταφράσει την Ιλιάδα και την Οδύσσεια σε πεζό λόγο και, τελευταία, σε έμμετρο μετά σχολίων, με την διάσωση του 80% των λέξεων του Ομήρου. Όλα τα άρθρα του ιδίου εδώ.

Διαφήμιση