Οι διακρατικοί «πόλεμοι» για το νερό, διπλωματικοί είτε κανονικοί δεν είναι καινούρια ιστορία… Είδηση όμως, που προοιωνίζεται δύσκολες καταστάσεις είναι ότι μέσα σε μια διετία, αρχής γενομένης το 2022 τα διακρατικά περιστατικά βίας διπλασιάστηκαν!
Το 2024 καταγράφηκαν 419 περιστατικά βίας που σχετίζονται με το νερό, από 235 το 2022, σύμφωνα με το Pacific Institute, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα τις ΗΠΑ.
Το ινστιτούτο έχει συγκεντρώσει στοιχεία εκατοντάδων ετών συγκρούσεων που σχετίζονται με το νερό, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων όπου το νερό αποτέλεσε έναυσμα για βία, όπλο σύγκρουσης ή θύμα σύγκρουσης.
Πολυπαραγοντικές συγκρούσεις
«Βλέπουμε περισσότερες συγκρούσεις και είναι πολυπαραγοντικές», δήλωσε ο Δρ. Πίτερ Γκλάικ, συνιδρυτής και ανώτερος συνεργάτης του ινστιτούτου. «Η κλιματική κρίση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα παίζουν ρόλο, αλλά υπάρχουν και πολλοί άλλοι παράγοντες, όπως η κρατική αποτυχία και οι ανίκανες ή διεφθαρμένες κυβερνήσεις, καθώς και η έλλειψη ή η κακή χρήση των υποδομών».
Η Τζοάνα Τρέβορ, επικεφαλής της Oxfam για την ασφάλεια των υδάτων, δήλωσε ότι η φιλανθρωπική οργάνωση έχει επίσης δει «αύξηση των τοπικών συγκρούσεων για το νερό λόγω της κλιματικής αλλαγής και της ανασφάλειας των υδάτων».
Από την Ινδία ως τη Γάζα: Κάποια ποτάμια… δρόμος
Πρόσφατα παραδείγματα περιλαμβάνουν τις εντάσεις σχετικά με μια συνθήκη κατανομής νερού στον Ινδό ποταμό μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν μετά από τρομοκρατική επίθεση, τη στόχευση υδροηλεκτρικών φραγμάτων στην Ουκρανία από τη Ρωσία, την καταστροφή των συστημάτων ύδρευσης της Γάζας από το Ισραήλ και τις διαμαρτυρίες για τα αποθέματα νερού στη Νότια Αφρική.
Η περίπτωση της Γάζας
«Στη Γάζα, το Ισραήλ συστηματικά μετέτρεψε το νερό σε όπλο», είπε ο Τρέβορ. «Στόχευσαν σκόπιμα συστήματα ύδρευσης και μονάδες αφαλάτωσης και εμπόδισαν τις επισκευές. Τα λύματα μόλυναν το πόσιμο νερό λόγω της καταστροφής των υποδομών αποχέτευσης και ομβρίων υδάτων, και άνθρωποι έχουν δεχθεί επιθέσεις ενώ περιμένουν ή περιμένουν στην ουρά για νερό.
«Στην ανατολική Αφρική και το Σαχέλ, το νερό γίνεται ολοένα και πιο επισφαλές και οι άνθρωποι μετακινούνται σε νέες περιοχές για να έχουν πρόσβαση σε νερό, κάτι που από μόνο του μπορεί να πυροδοτήσει ανταγωνισμό και συγκρούσεις με τον πληθυσμό που το φιλοξενεί».
Οι ΗΠΑ κα το Μεξικό διεκδικούν τους ποταμούς
Η πολιτική έχει εντείνει τις ήδη εύθραυστες καταστάσεις σε ορισμένα μέρη. Ο Gleick δήλωσε: «Ο ποταμός Κολοράντο και ο Ρίο Γκράντε στις ΗΠΑ έχουν γίνει ολοένα και πιο πολιτικά αμφιλεγόμενοι τα τελευταία χρόνια.
Υπάρχουν συνθήκες που χρονολογούνται από το 1944 και διέπουν και τους δύο ποταμούς, απαιτώντας από τις ΗΠΑ να παρέχουν νερό από τον ποταμό Κολοράντο στο Μεξικό και από το Μεξικό να παρέχει νερό από τον Ρίο Γκράντε στις ΗΠΑ.
Αλλά καθώς η πολιτική στα σύνορα εντάθηκε υπό την κυβέρνηση Τραμπ, αυτά τα ζητήματα έγιναν πιο αμφιλεγόμενα.
Αρκετοί άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Μεξικό κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας σε ένα φράγμα που χρησιμοποιείται για την παροχή νερού στις ΗΠΑ, αφού οι αγρότες διαμαρτυρήθηκαν για τις απελευθερώσεις».
Οι εστίες έντασης στην Κεντρική Ασία
Ο Gleick είπε ότι υπάρχουν κάποιες λιγότερο γνωστές διαμάχες στην κεντρική Ασία που θα μπορούσαν να αναζωπυρωθούν.
«Στο Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν και το Κιργιστάν υπάρχουν εντάσεις για το νερό εδώ και καιρό και το Αφγανιστάν κατασκευάζει ένα πολύ μεγάλο κανάλι, το κανάλι Qosh Tepa, για να εκτρέψει το νερό από τον ποταμό Amu Darya, το οποίο, εάν τεθεί σε λειτουργία, θα μειώσει σημαντικά τις ροές προς τις δημοκρατίες της κεντρικής Ασίας».
Καμπανάκια από ΟΗΕ και Unesco
Τα ινστιτούτα των Ηνωμένων Εθνών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και ο ΟΗΕ προβλέπει ότι η παγκόσμια ζήτηση γλυκού νερού θα υπερβεί την προσφορά κατά 40% έως το 2030. Την Τρίτη, το Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο του ΟΗΕ για το Νερό, το Περιβάλλον και την Υγεία δήλωσε ότι ο κόσμος είχε εισέλθει σε μια εποχή «χρεοκοπίας του νερού».
Η Unesco αναφέρει ότι ενώ περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε διασυνοριακές λεκάνες απορροής ποταμών και λιμνών, μόνο το ένα πέμπτο των χωρών έχουν διασυνοριακές συμφωνίες για την ισότιμη κατανομή των πόρων.
Η ανάγκη για διασυνοριακές συνθήκες
Ο Τρέβορ δήλωσε: «Καθώς η ανασφάλεια στον τομέα του νερού αυξάνεται, πρέπει να θεσπιστούν πιο υπεύθυνες διασυνοριακές συνθήκες που να καλύπτουν τις ανάγκες όλων των ανθρώπων με τρόπο που να διασφαλίζει το ανθρώπινο δικαίωμά τους στο νερό. Πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη αναγνώριση της ανάγκης για καλύτερη κατανομή του νερού πέρα από τις τρέχουσες συμφωνίες κατανομής νερού, οι οποίες συχνά είναι εθελοντικές και ως εκ τούτου εξαρτώνται πλήρως από την καλή θέληση».
Ο Gleick δήλωσε: «Μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματα ύδρευσης – δεν υποστηρίζω ότι θα το κάνουμε ή ότι θα το κάνουμε σύντομα, αλλά μπορούμε. Αυτό περιλαμβάνει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο νερό, την κάλυψη βασικών ανθρώπινων αναγκών και δικαιωμάτων για το νερό, την αντιμετώπιση των προβλημάτων των οικοσυστημάτων και τη μείωση των κινδύνων συγκρούσεων για τους υδάτινους πόρους».
(Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από τον Guardian)
