Η σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει το λιμάνι της Αμβέρσας του Βελγίου με την περιοχή του Ρουρ της Γερμανίας χρονολογείται από τον 19ο αιώνα, αλλά έχει τεθεί σε αχρηστία από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Σιδηρούς Ρήνος, που κάποτε συνέδεε το λιμάνι της Αμβέρσας στο Βέλγιο με τη βιομηχανική περιοχή του Ρουρ της Γερμανίας, ήταν καθοριστικός για τις συμμαχικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Αυτή την στιγμή το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Γερμανία βρίσκονται σε συνομιλίες για την αναβίωση της σιδηροδρομικής γραμμής Σιδηρού Ρήνου, με στόχο την ενίσχυση της στρατιωτικής κινητικότητας ως απάντηση στην αυξανόμενη ρωσική απειλή.
«Η στρατιωτική οπτική γωνία έχει επαναφέρει τον Σιδηρόδρομο Ρήνο στο προσκήνιο», δήλωσε ο Χέρμαν Βέλτερ, ειδικός σε θέματα σιδηροδρόμων στην εφημερίδα Gazet van Antwerpen, προσθέτοντας ότι αυτή η πτυχή μπορεί τώρα να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις συζητήσεις δεκαετιών σχετικά με την επανενεργοποίηση του σιδηροδρόμου.
Ο Σιδηρούς Ρήνος, ο οποίος κάποτε συνέδεε το λιμάνι της Αμβέρσας στο Βέλγιο με τη βιομηχανική περιοχή του Ρουρ της Γερμανίας, ήταν καθοριστικός για τις συμμαχικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε μεγάλο βαθμό αχρησιμοποίητος για δεκαετίες, τμήματα του έχουν εγκαταλειφθεί από το 1991.
Αλλά τώρα, καθώς οι ανάγκες στρατιωτικής κινητικότητας της ΕΕ αυξάνονται και άλλες σιδηροδρομικές γραμμές αντιμετωπίζουν προβλήματα χωρητικότητας, η πίεση για δράση αυξάνεται. «Έχει εκνευρίσει [τις χώρες]», δήλωσε ένας σύμβουλος κινητικότητας που βρίσκεται κοντά στις συνομιλίες και μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, επιβεβαιώνοντας ότι οι συζητήσεις επιταχύνονται.
«Αυτό το έργο είναι πολιτικό», δήλωσε ο Τόμας ντε Σπιγκελάερε, εκπρόσωπος του βελγικού υπουργείου Μεταφορών. «Ο πρωθυπουργός [Μπαρτ] ντε Βέβερ ανέλαβε ο ίδιος τον έλεγχο του έργου».
Δεν συμφωνούν όλοι, ωστόσο, απόλυτα με την ιεράρχηση της αναβίωσης του σιδηροδρόμου.
Οι Ολλανδοί, ειδικότερα, δεν είναι και τόσο ενθουσιώδεις. Το τμήμα τους είναι μικρό, ενώ η παράλληλη γραμμή Betuwe συνδέει ήδη το Ρότερνταμ με τη Γερμανία. Η απροθυμία αυτή έχει και εμπορικές ρίζες: το λιμάνι της Αμβέρσας υποστηρίζει εδώ και καιρό τον Σιδηρού Ρήνο, θεωρώντας τον ως πιθανή πρόκληση για την κυριαρχία του λιμανιού του Ρότερνταμ στην περιοχή.
«Η Ολλανδία συμφωνεί, αλλά προτιμούν να την σαμποτάρουν από μέσα», σημείωσε ο σύμβουλος. Η ολλανδική κυβέρνηση δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.
Στο Βέλγιο, η τρέχουσα ελπίδα είναι ότι η στρατιωτική οπτική γωνία θα επιταχύνει την επανενεργοποίηση του έργου. Αλλά όπως επεσήμανε ο Βέλτερ, «η Ολλανδία κρατά το κλειδί», προσθέτοντας ότι «αν τους κοστίσει λίγο ή καθόλου, θα συνεργαστούν».
Ένας από τους λόγους για τους οποίους η Ολλανδία μπορεί τελικά να συμφωνήσει, σημείωσε ο Welter, είναι η πιθανή οικονομική ώθηση από τους νέους στόχους δαπανών του ΝΑΤΟ και τη χρηματοδότηση της ΕΕ — 17 δισεκατομμύρια ευρώ μπορεί να είναι διαθέσιμα για στρατιωτική κινητικότητα από το 2027 στην πρόταση για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ.
«Εάν η ΕΕ παράσχει δωρεάν χρήματα για την κατασκευή της υποδομής», δήλωσε ο σύμβουλος κινητικότητας, «ακόμα και η απρόθυμη Ολλανδία θα συμμετάσχει».
Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες
Οι συζητήσεις για την αναβίωση του σιδηροδρόμου Σιδερένιου Ρήνου συνεχίζονται εδώ και χρόνια και έχουν προκαλέσει διαμάχες για ζητήματα όπως οι περιβαλλοντικές ανησυχίες. Το 2003, το Βέλγιο και η Ολλανδία έφεραν τη διαμάχη τους για την επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου σε διαιτητικό δικαστήριο, το οποίο έκρινε ότι το Βέλγιο μπορούσε να προχωρήσει με την επαναλειτουργία, αλλά θα επωμιζόταν το περιβαλλοντικό κόστος — με την Ολλανδία να συνεισφέρει μόνο εάν ωφελούνταν.
Στις τρέχουσες συνομιλίες, ο Welter σημείωσε ότι το Βερολίνο φαίνεται να τάσσεται σχετικά υπέρ του έργου, ακόμη και όταν το Iron Rhine θέτει τις μεγαλύτερες προκλήσεις στις υποδομές στη Γερμανία λόγω του δύσκολου εδάφους γύρω από την πόλη-κόμβο του Άαχεν και της κατάρρευσης της σήραγγας Rastatt το 2017.
